تازه ترین مطالب



پربیننده ترین مطالب

کد مطلب: 18408
تاریخ انتشار : ي, 1393/12/24 - 15:43
تاثیر تشویق در یادگیری

در حالي كه وقتي دانش آموزي را تنبيه مي كنيم نه تنها به هيچ يك از نيازهاي خطري و اساسي او پاسخ نمي دهيم بلكه تعادل حياتي اش را برهم زده او را با تجربه ناخوش آيندي كه همواره از آن گريز دارد مواجه مي كنيم...

آران مغان - سوزنده آقایی/ شايد براي عده اي تصور اينكه بتوان در مدرسه اي از تشويق استفاده كرد كمي دشوار است اما واقعيت اين است كه مي توان در سنگر مدارس شاهد حضور با شكوه معلمان و شاگرداني بود كه با سرمايه از محبت و چهره هاي متبسم و مصصم در تلاش هستند كه در كارهاي خود موفق بوده اند. پس بايد رنگ مدرسه اي يادآور زيبائي و نيكوئي ها باشد. چرا كه هم انسانها بالاخص نوجوانان محبت پذير مي باشند. و لذا نياز به محبت از اساسي ترين نيازهاي هر انسان مي باشد. تشويق نيروها و استعدادهاي دانش آموزان را به كار مي اندازد و استقامت آنها را در كارها زياد مي كند و موجبات سرعت در كارهاي بدني را فراهم مي كند و در كارهاي فكري موجب سعي و كوشش بيشتري مي گردد.
تشويق و تقويت رفتار مثبت در کودک و دانش آموزان سبب شكل گيري عادات مطلوب در آنان مي شود. به عبارت ديگر از آنجا كه از طريق رفتارهاي تشويق آميز كلامي وغير كلامي مادي ومعنوي فردي وگروهي مستقيم وغير مستقيم مربي بيش از هر چيز به يك نياز هم نوجوانان يعني نياز به محبت متعلق وتوجه پاسخ داده مي شود.ما شاهد بيشترين مؤثرترين وپايدارترين اثر در رفتار آنان هستيم.
در حالي كه وقتي دانش آموزي را تنبيه مي كنيم نه تنها به هيچ يك از نيازهاي خطري و اساسي او پاسخ نمي دهيم بلكه تعادل حياتي اش را برهم زده او را با تجربه ناخوش آيندي كه همواره از آن گريز دارد مواجه مي كنيم، ولو اينكه بطور موقت رفتار مطلوب آن را كنترل كرده باشيم.
رسول خدا پايه رفتار با كودكان و نوجوانان را بر محبت استوار كرده و سفارش مي كند كه آنان را گرامي بداريم و با جايزه اي كه امكان وفايش هست آنان را تشويق نمائيم.
استفاده از روش تشويق و محبت يكي از روشهاي تربيتي بسيار مؤثر و نشانه نقش مطمئنه داشتن فرد است.
خداي تعالي رمز پيروزي پيامبر اكرم (ص) را در همين شرح صدور محبت ورزي پيامبر به امت خود مي داند: به موجب لطف و رحمت الهي برايشان آموزشي نجواه و با انان مشورت كن و به آنان شخصيت بده مقداري توجه و تحسين براي هر كسي مفيد است چون انسان نياز به تاييد و احترام ديگران دارد و مي خواهد در هر كاري كه فعاليت مي كند ديگران كوشش او را قدر بدانند و برايش ارزش قائل شوند. منتها براي سرآمد شدن يا برجسته شدن و دريافت تحسين بايد كوشش بيش از حد متعارف داشته و البته به موازات كوشش آمادگي واستعداد آن فعاليت ويژه هم بايد در انسان باشد
درس معلم اربود زمزمه محبتي       جمعه به مكتب آورد طفل گريز پاي را
فرآیند تشویق سیستم انگیزشی فرد را تحریک می‌کند و احساس خوشایندی در او بوجود می‌آید.
بر مبنای نظریات یادگیری مربوط به شرطی سازی، اگر این احساس خوشایند با رفتار انجام گرفته پیوند بخورد، در موقعیتهای بعدی فرد را وادار به انجام رفتار مورد نظر خواهد کرد. لذت جویی و کسب لذت از ویژگیهای اساسی انسان است و فرد تمایل به کسب لذت دارد. حتی مراکزی از مغز شناخته شده‌اند که با این تمایل فرد مرتبط هستند. این مراکز به مراکز لذت معروف هستند که در موقعیتهای خوشایند و لذت بخش فعال می‌شوند.
در کل تشویق فرآیند پاداش دهی است به رفتار فرد، یعنی برانگیختن شوق و علاقه مجدد او به انجام همان رفتار. این پاداش طیف وسیعی می‌تواند داشته باشد بطوری که از یک نگاه تحسین آمیز تا یک تشویق مالی بزرگ یا اهداء رتبه یا مقامی را شامل شود. در هر حال این فرآیند در زندگی انسان گستردگی دارد و عموم افراد آن را بکار می‌برند، شاید بدون آن که با جنبه‌های مختلف آن یا کارکرد آن یا شیوه‌های صحیح اجرای آن آشنایی داشته باشند.
تشویق در لغت به معنی آرزومند كردن، به شوق افكندن و راغب ساختن است. در اصطلاح نیز تشویق را عاملی كه بتواند منشاء ایجاد ذوق و شوق، تحرک و امید و علاقه در انسان شود. تشویق نوعی ارضای نیازهای روانی و فیزیكی انسان است تشویق یك هدف واقعی است كه دستیابی به آن انگیزه ای را ارضاء می كند و در واقع تشویق ها همان تقویت كننده های مثبت هستند كه به عنوان محرك یا عاملی می باشند و انسانها در جهت رسیدن به آنها می كوشند. تشویق، در روانشناسی با تقویت بیان می شود كه تعریف آن عبارتست از محرك یا رویدادی كه نتیجه آن افزایش احتمال رفتار مورد نظر است. بقاء و دوام هر سیستم در مرحله اول در گرو مدیریت و نحوه اداره كردن آن است و مدیران نقش هدایت كنندگان را ایفاء می نمایند .
کودکان و دانش آموز بايد عمل خوب را بر پايه عمل به وظيفه شخصي واجتماعي و بدون توقع داشتن پاداش انجام دهد ولي والدين به اين عنوان كه او فردي وظيفه شناس است او را تشويق كنند. تشويق بهتر است صورت مالي پيدا نكند بلكه اولا دانش آموز بايد خواندن نماز را مانند ديگران وظيفه خود بداند و ثانيا تشويق ما از او به عنوان ابزار رضايت از انجام وظيفه اش باشد. يعني نشان دهيم كه از عملش خشنوديم و بعد در بستر بالاتر به او بفهمانيم كه خدا هم ازاين عمل او راضي است. تشويق بايد واحد ضوابط و حدود باشد يعني اينكه نبايد فرد براي عمل تشويق شود. بلكه شايسته است كه رفتارهاي خاص و برجسته او مورد ستايش قرار گيرد. روحیه ی انسان در ابتدا مانند ماده ی سیال قابل انعقادی است که به هر قالبی ریخته شود بر اثر مرور زمان منعقد شده وشکل همان قالب را به خود می گیرد و هر چه بیشتر در قالب بماند محکم تر شده و تغییر شکل آن دشوار است.
انسان یک موجود قابل تغییر و قابل توبه و بازگشت است و ممکن است در سنین صدسالگی هم خودرا تغییر دهد. اما شک نیست که تغییر عاداتی که دردوران کودکی دیکته شده اند در بزرگسالی بسیار دشوار است. مولوی این مطلب را با ذکر مثلی توضیح میدهد. مردی خاری را در مسیر مردم کاشت و مردم از این بوته ی خار دررنج بودند، او قول می داد که در سال دیگر آن را بکند و سال دیگر بازار کار به تعویق می انداخت، از طرفی خود او سال به سال ضعیف تر می گشت یعنی میان رشد درخت و قوت او نسبت معکوس وجود داشت. حالات انسان هم مثل خاربن و مارکن است روز به روز صفات در انسان ریشه های عمیق تری پیدا می کنند و اراده ی انسان ضعیف تر می شود.
سعدی نیز گوید: هرکه در خردیش ادب نکنند در بزرگی ادب از او برنخاست. چوب تر را چنانکه خواهی پیچ، نشود خشک، جز به آتش راست.
سوزنده آقایی مقدم
کارشناس ارشد، مدرس دانشگاه

دیدگاه‌ها

وبسیارعالی و پرمحتوا به نظرم همه عزیزانی که درشهرستان به نوعی دست به قلم هستندبایدروی فرهنگ سازی و تربیت افراد حساب ویژه ای بازکنند و خیلی اساسی به این موضوع بپردازند.
ارسال نظر