تازه ترین مطالب



پربیننده ترین مطالب

کد مطلب: 7357
تاریخ انتشار : س, 1392/05/15 - 10:17
راه نجات درياچه اروميه انتقال آب خزر است نه رودخانه ارس

آران مغان: روند خشکي درياچه اروميه که از يک دهه قبل آغاز شده، در دولت دهم بود که سير تندتري به خود گرفت و محل مناقشه بسيار بر سر آن شد.

به گزارش پايگاه خبري آران مغان، روند خشکي درياچه اروميه که از يک دهه قبل آغاز شده،  در دولت دهم بود که سير تندتري به خود گرفت و محل مناقشه بسيار بر سر آن شد.

حتي کار به جايي رسيد که فعالان محيط‌زيست در برابر هم صف‌آرايي کردند. اما در روزهاي آخر رياست محمود احمدي‌نژاد، محمدرضا رحيمي در جايگاه معاون اول رييس‌جمهور، اوايل هفته گذشته، با حضور در منطقه آزاد ارس واقع در شهرستان جلفا، کلنگ عمليات اجرايي طرح انتقال آب ارس به شمال‌شرق درياچه اروميه را به زمين زد که بحث تازه‌اي درباره درياچه اروميه و اين‌بار با محوريت انتقال آب از رودخانه ارس به درياچه اروميه گشود. با اين حال درياچه اروميه همچنان در انتظار يک نتيجه قطعي، قدم به قدم به خشکي کامل نزديک مي شود. مشکل درياچه اروميه کم‌آبي است. حقابه طبيعي و سالانه درياچه اروميه، 1/3‌ميليارد متر‌مکعب است. ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، 5/2‌ميليون تن محصول کشاورزي داشتيم که با 5/1‌ميليارد مترمکعب به دست آمد اما بعد از سه دهه، حجم محصولات به 10 تن رسيده است که پنج‌ميليارد متر‌مکعب آب مصرف کرده است. پس افزايش تقاضا در کشاورزي را که بيش از حقابه طبيعي اروميه بوده است، مي‌توان عامل اصلي خشکي دانست. از سوي ديگر، احداث بي‌رويه سدها و چاه‌هاي غيرمجاز هم مزيد بر علت شده، تا مسير آب منحرف شود. اما به صراحت بايد گفت انتقال بين‌حوضه‌اي، بايد آخرين آلترناتيو باشد. بايد راهکارهايي به کار گرفت که زمان و هزينه کمتري در پي داشته باشد.

 

 

نبايد چنين برنامه‌هايي يعني انتقال آب، ضرر اکولوژيکي در مبدأ داشته شد. اما براي اروميه بايد راه‌حل‌هاي مهم‌تر را به کار گرفت. بخش پشت سد‌ها بايد لايروبي شود، بايد مسير تلف شدن آب تا رسيدن به پشت سد از بين رود، ساماندهي بستر درياچه، خريد حقابه کشاورزي، کاهش سطح زير کشت و افزايش راندمان توليد هم از ديگر کارهايي است که مي‌شود انجام داد اما انتقال آب حتي به ضرر بستر آب‌شناختي ارس نيز هست آما يک نکته در اين بين فراموش شده است آن اين است که متأسفانه هيچ‌يک از آقايان نمي‌دانند که آب ارس به درياي خزر مي‌ريزد. از پنج‌هزار کيلومتر ساحل خزر، 600 کيلومتر متعلق به ايران است که اتفاقاً مهم‌ترين بخش آن است که هم قابل سکونت است که پنج‌ميليون نفر در آن ساکن هستند و هم انواع ماهي و خاويار دارد. حالا تصور کنيد که از آستارا يا بندر حسينقلي خان تا کيلومترها، شما هيچ روستايي را نمي‌بينيد. اما از آنجا که پنج کشور با خزر ساحل دارند، امکان استفاده از ارس نيست زيرا ممکن است بحران زيست‌محيطي‌اي شود. چون خزر، تنها براي ايران است که اهميت حياتي دارد. پس اگر قزاقستان فاضلاب نيروگاه هسته‌اي فرسوده خود را که پايه‌هاي آن در ساحل خزر واقع شده رها کند يا آذربايجان فاضلاب نفتي خود را رها کند، قطعاً ضرر جبران‌ناپذيري به‌ويژه براي ايران پديد مي‌آورد. حالا آمده‌اند پروژه‌اي با هزينه بسيار سنگين شروع کرده‌اند که مطالعات آن اصلاً معلوم نيست که با چه مبنا و اساسي انجام گرفته است. اين حرکات، کاملاً پوپوليستي است که جز با هدف تحسين مردم منطقه که اطلاع دقيقي از پيامدها ندارند، صورت نمي‌گيرد.

 

 

به‌هرحال آب ارس شيرين است و درياچه اروميه شور. انتقال آب از «رودخانه ارس» به «درياچه اروميه» محل اختلاف نمايندگان منطقه شمال غرب و آذربايجان هم هست. اما به نظر نمي‌رسد با وجود آن‌که دولت دهم، روز شنبه به کار خود پايان مي‌دهد، اجرايي شدن اين طرح‌هاي بحث‌برانگيز به ثمر مطلوب مسئولان دولت دهم برسد. حبيب برومند هم در اين‌باره گفته است: «اخيرا نمايندگان تبريز با کمک مير‌تاج‌الديني ‌درصدد انتقال آب رود ارس به درياچه اروميه و بهره‌برداري شرب و صنعتي از اين انتقال هستند که واقعاً چنين اقداماتي تأسف‌بار به شمار مي‌رود. در حالي که از 50 سال پيش اراضي دشت مغان به صورت کارشناسي‌شده با آبياري ثقلي از طريق رود ارس زير کشت‌رفته با اين انتقال به مرز نابودي خواهد رسيد و به يقين مشکلات و معضلات بيکاري نيز دامن‌گير خواهد بود. در حالي که پاياب سد خداآفرين قادر به آبياري 40‌هزار هکتار از اراضي پارس‌آباد است و دستاورد آن توليد محصولات متنوع کشاورزي است انتقال آب رود ارس به درياچه اروميه با اعتبار و هزينه‌اي گزاف و در ارتفاع 800متري هيچ توجيه اقتصادي نداشته بلکه به نابودي کشاورزي در پارس‌آباد و مناطق شمالي استان منجر مي‌شود. بررسي‌ها نشان مي‌دهد که درياچه اروميه به خاطر خشکسالي‌هاي پي‌درپي و استفاده بي‌رويه از منابع آبي سطحي و زيرزميني به اين وضع دچار شده است؛ وضعيتي که در صورت ادامه‌اش با خوشبينانه‌ترين پيش‌بيني‌ها در کمتر از يک دهه آينده به نمکزاري با ذخيره 8 ميليارد تني نمک تبديل مي‌شود؛ همان اتفاقي که گفته مي‌شود تهديدي براي تمدن شمال غرب ايران، کل منطقه و نهايتاً جهان خواهد بود. شايد به خاطر اين وضعيت فوق‌العاده است که بايد طرح انتقال يعني انتقال آب درياي خزر به درياچه اروميه را مدنظر قرار دهيم. در اين طرح علاوه بر ضرورت اجراي راهکار‌هاي مطمئن و اساسي براي بهره‌برداري صحيح و پايدار از آب در تمامي بخش‌هاي کشاورزي، صنعت، آشاميدني و بهداشت و نيز بارور کردن ابرها به منظور افزايش بارندگي با کاربرد آخرين يافته‌هاي علمي و تحقيقاتي، انتقال آب از حوزه آبريز خزر در فصول غيرکشاورزي و درياي خزر در فصول کشاورزي مي‌تواند همچنان بهترين گزينه باشد. پيش از اين کارشناسان با در نظر گيري کاهش بارش ها در سال جاري و بالا رفتن دما در حوزه اروميه، احتمال خطر بروز سونامي نمک را براي اين درياچه پيش بيني کرده بودند که بحراني ترين وضعيت ممکن را براي اروميه ايجاد مي کرد. از سوي ديگر آبهاي داخلي،‌ انتقال آب رود ارس به درياچه اروميه بي‌فايده بوده و اين طرح بدون مطالعه و بررسي ابعاد تخريب انجام شده است. اين طرح مانند ديگر طرح‌هايي که براي درياچه اروميه به اجرا درآمده، نيز کاملاً احساسي و عجولانه است؛ چرا که رود ارس اکولوژي مخصوص به خود را داشته و متعلق به منطقه ديگري است و با وجود مبالغ بسياري که در اين طرح هزينه شده، تنها شاهد نابودي رودخانه ارس خواهيم بود. آبي که منتقل مي‌شود اصلاً  به درياچه نرسيده و روستاييان در ميان راه آن را برداشت مي‌کنند. زيرا انتقال آب تابع اصول و قوانيني است که هيچ کدام از آنها در اين طرح در نظر گرفته نشده است. پس از اختصاص رديف بودجه جداگانه براي نجات و احياي درياچه اروميه در لايحه بودجه سال‌جاري، اميدها براي نجات درياچه از مرگ کامل قوت گرفت. اما به‌نظر مي‌رسد نبايد به اين طرح اميد زيادي داشت، هدف اصلي انتقال آب از رودخانه ارس، آبرساني به شهرها و روستاهاي استان آذربايجان‌شرقي است، نه احياي درياچه اروميه.

آنطور که کارشناسان مي‌گويند قرار است برخي شهرها و روستاهاي استان آذربايجان‌شرقي که در مسير انتقال آب قرار دارند، از آب رودخانه ارس استفاده کنند که بر اين اساس احتمال مي‌رود مقدار آبي که به درياچه اروميه ريخته مي‌شود بسيار ناچيز باشد.

به اسم احيا و نجات درياچه اروميه بودجه و پول درنظر گرفته شده‌است، اما براي نجات درياچه اروميه خرج نمي‌شود. قرار است با آب رود ارس 10هزار هکتار از دشت‌هاي گلفرج جلفا را آباد کنند. شيب اين منطقه به طرف رودخانه ارس است نه به سمت درياچه اروميه.

بهنام رزمجو

نويسنده و سردبير نشريه نداي مغان

 

اخبار شهرستان را اينجا ببينيد

دیدگاه‌ها

نجات درياچه اروميه از طريق انتقال آب رود ارس بزرگترين اشتباه غير قابل جبران دولت و مجلس خواهد بود چرا كه به نابودي قطعي بيش از 500 هزار هكتار اراضي كاملا حاصلخيز و منطقه ويژه كشاورزي مغان خواهد شد و قطعا جايگزين محصولات توليد شده در مغان از جاي ديگري و بدلايل متعدد و معقولانه قابل توليد نخواهد بود اميدوارم مسئولان به بهانه نجات اروميه منطقه حاصلخيز مغان را با انتقال آب ارس به شوره زار آذربايجان نابود نكنند و عوارض غير قابل جبران اين طرح را در نظر بگيرند

مهر ماندگار را هم از طرح ماندگار من گرفته اند . و در اجرای طرح ماندگار من باید که هزینه مرا هم بدهند که حق الناس است . و باید که از دریاچه ارومیه شروع کنند که اولویت و فوریت دارد وهم در کمتر از یکسال اجرایی می شود . http://mkhakpour9.persianblog.ir

دریاچه ارومیه وقتی خشک بشه مشکلات زیادی به وجود میاد................

به سايت اختصاصي www.urmiana.com در مورد اروميه مراجع كنيد
ارسال نظر